"Orkide bahçesi geldi, lavaboya mı götüreyim?" Teslimattan sonra en sık aldığımız telefonlardan biri bu ve cevabı kısaca hayır. Tasarım bir orkide aranjmanını yerinden kaldırmadan, yosunun altındaki köklere az ve kontrollü suyla bakarsınız. Doğrudan güneş almayan aydınlık bir köşe, dikkatli sulama ve kabın dibinde asla su bırakmamak; bir orkide tasarımının aylarca masanızda kalması için gereken bu kadar.
Sarıyer'deki atölyemizde hazırladığımız orkide tasarımları, tek bir bitkiyi plastik saksısıyla teslim etmekten çok farklı. Amavi Flowers'ta İstanbul için hazırladığımız premium çiçek tasarımlarında bir orkide bahçesi birden fazla bitkiyi, yosunu, eşlik eden çiçekleri ve özel tasarım bir kabı tek bir kompozisyonda bir araya getirir. Bu yüzden bakımı da internette okuduğunuz genel orkide tavsiyelerinden biraz ayrışıyor. Aşağıda farkları tek tek anlattım.
Tasarım orkide neden market orkidesi gibi bakılmaz?
Genel orkide rehberleri, şeffaf saksılı tek bir bitkiyi lavaboya taşıyıp suyun altında bir dakika bekletmeyi önerir. Bu yöntem tek bir bitki için doğru. Ama tasarım bir aranjmanda dört şey değişir.
Birincisi, kapta birden fazla bitki olur. Opéra Bloom Sepette 12 Dallı Mix Orkide gibi bir tasarımda toplam 12 dal, beyaz hasır bir sepetin içinde farklı renklerde yan yana durur. İkincisi, köklerin üstü doğal yosunla kaplanır; kökleri göremezsiniz, onları elle okursunuz. Üçüncüsü, dekoratif seramik, cam ya da heykelsi vazoların çoğunun dibinde drenaj deliği yoktur, yani fazla su hiçbir yere gitmez. Dördüncüsü, orkidenin yanında çoğu zaman antoryum, ortanca, kroton, sukulent ya da kuru ve şoklanmış botanikler bulunur ve bunların her birinin suyla ilişkisi farklıdır.
Bu yüzden ilk kural basit: tasarımı yerinden oynatmayın, dağıtmayın, lavaboya taşımayın. Bakımı olduğu yerde yaparız.
Orkide aranjmanı eve geldiği gün ne yapmalı?
Önce yeri belirleyin. Doğuya bakan bir pencerenin yakını orkide için idealdir; güney ya da batı cephesinde araya ince bir tül perde girmesi yeterli (AOS). Çiçekli dönemde aranjmanı evin herhangi bir köşesine koyabilirsiniz, yeter ki güneş çiçeklere doğrudan vurmasın. Büyük tasarımlar için yeri ölçerek seçin; örneğin Golden Glow Orkide Bahçesi yaklaşık 70-80 cm yüksekliğinde ve 40-45 cm genişliğinde, yani bir konsolun ya da yemek masasının merkezine göre düşünülmüş bir parça.
Sonra kurdeleyi ve dalları taşıyan çubukları yerinde bırakın. Dalların açısı tasarımın bir parçası; çubukları çıkarırsanız dallar kendi ağırlığıyla öne eğilir. İlk gün sulamayın. Kış aylarında aranjmanı paketinden bekletmeden çıkarın; Amerikan Orkide Derneği, ani sıcaklık değişimlerinin açılmaya hazır tomurcukları dökebildiğini belirtiyor (AOS).
Tasarımı bozmadan orkide nasıl sulanır?
Orkide bakımında en çok yapılan hata fazla sudur. Orkidelerin kökleri havaya ihtiyaç duyar; sürekli ıslak kalan kök kahverengiye döner, yumuşar ve su çekemez hale gelir (Texas A&M AgriLife). Dibi kapalı tasarım bir kapta bu risk daha da büyüktür.
Atölyede önerdiğimiz yöntem şu:
- Parmağınızı her bitkinin dibinde yosunun altına bir boğum kadar sokun. Nemliyse bekleyin, kuruysa sulama zamanıdır.
- Oda sıcaklığındaki suyu küçük bir bardak ya da ince ağızlı bir kapla, her bitkinin dibine ayrı ayrı ve az miktarda verin. Kabın tamamını doldurmayın.
- Suyu sabah verin ki gün içinde fazlası buharlaşsın.
- Yaprakların birleştiği göbeğe su kaçtıysa kâğıt havluyla alın; orada bekleyen su çürümeye yol açabilir (AOS).
- Kuru ya da şoklanmış çiçeklere ve dekoratif dokulara su değdirmeyin. Bu malzemeler nemi sevmez, lekelenir ve formunu kaybeder.
Kabuk ortamında yetişen orkideler için haftada bir sulama genellikle yeterli kabul edilir; yazın daha sık, kışın daha seyrek (AOS). Yosunla kaplı tasarımlarda nem daha uzun kalır, bu yüzden takvime değil parmak testine güvenin. Kararsız kaldığınız gün bir gün daha bekleyin; orkide susuzluğu affeder, boğulmayı affetmez.
İlk günden ilk yıla orkide bakım takvimi
| Ne zaman | Ne yapılır | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| İlk gün | Yer seçin, kurdele ve çubukları yerinde bırakın | Sulamayın |
| İlk hafta | Yosunun altı kuruduğunda ilk sulamayı yapın | Her bitkiye ayrı, az su |
| Çiçekli dönem | Parmak testine göre sulayın, tasarımın yönünü sabit tutun | Sık yer değiştirmek tomurcuk dökebilir |
| Çiçekler döküldüğünde | Dalları kesin (seçenekler aşağıda) | Yaprakları kesmeyin |
| İlkbahar sonu, yaz | İsterseniz bitkileri tek tek kendi saksılarına alın | Saksı değişimi genelde bir ila üç yılda bir |
| Sonbahar | Serin geceler ve bol ışık sağlayın | Şubata kadar dal çıkmazsa daha aydınlık bir yere alın |
Dallar ışığa doğru büyür ve çiçekler ışık kaynağına döner (Texas A&M AgriLife). Aranjmanı temizlerken ya da sularken kaldırırsanız, aynı yöne bakacak şekilde geri koyun. Tasarımcının kurduğu siluet ancak böyle korunur.
Çiçekler döküldü, orkide öldü mü?
Hayır. Yapraklar dolgun ve yeşilse bitki yalnızca dinleniyor. Bir orkide bahçesinde her bitkiyi ayrı değerlendirin; dallar aynı anda solmayabilir.
Çiçekleri biten dal için iki yol var. Dalı yaprak hizasına kadar kesersiniz ve bitki gücünü toplayıp genellikle bir yıl içinde daha güçlü bir dalla açar. Ya da çiçeklerin altındaki kahverengi boğumlardan ikisini bırakıp üstünden kesersiniz; bu boğumlardan biri yeni bir dal verebilir ve bitki birkaç ay içinde yeniden çiçeklenebilir (AOS). Yaprakları güçlü bitkilerde boğumlu kesimi, yorgun görünenlerde dipten kesimi tercih ediyorum.
Yeniden çiçek için ışık ve serin geceler gerekir. Zeytin yeşili yaprak ışığın yerinde olduğunu, koyu yeşil yaprak azlığını, kırmızımsı ton fazlalığını gösterir (AOS). Sonbaharda gece sıcaklığının 15-16°C civarına indiği birkaç hafta yeni dalı tetikleyebilir (Texas A&M AgriLife). İstanbul'da ekim ve kasım bunun için iyi bir dönem. Gübre için orkide gübresini ayda bir, paketteki dozun yarısıyla kullanmak yeni başlayanlar için güvenli bir başlangıç (RHS).
İstanbul evlerinde orkideyi yoran dört şey
- Kalorifer kuruluğu. Orkideler yüzde 50 ve üzeri nemi sever, ısıtılan evlerde nem çoğu zaman yüzde 30-40 civarında kalır (Texas A&M AgriLife). Aranjmanı peteğin üstüne ya da yanına koymayın.
- Cam kenarının gece soğuğu. Boğaz'a ya da denize bakan geniş camlarda pencere önü gece evin geri kalanından belirgin şekilde soğuyabilir. Kış akşamları tasarımı camdan bir adım içeri alın.
- Yazın batı cephesi. Öğleden sonra güneşi camın arkasında bile çiçekleri ve yaprakları yakabilir.
- Plaza ofisleri. Hafta sonu kapanan klima ve cuma unutulan sulama, resepsiyona gönderilen orkideleri en çok zorlayan ikili. Ofisteki tasarımlar için haftanın aynı gününü kontrol günü yapın.
Yapraklara su püskürtmeyi önermiyoruz. Püskürtülen su havadaki nemi kalıcı olarak artırmıyor ve havasız odalarda yaprak lekelerine yol açabiliyor (Texas A&M AgriLife). Tasarım orkidelerde ayrıca yosunu ve eşlik eden dokuları da ıslatır.
Hangi orkide tasarımı kime uygun?
Orkide, kesme çiçeğin aksine haftalarca, doğru bakımla aylarca yaşayan bir hediye. Bu yüzden ev hediyesi, açılış ve yeni iş tebriği için çiçek arayanların ilk tercihlerinden biri. Seçimi alıcının mekânına göre yapmanızı öneririm.
Sade, mimari çizgileri olan bir ev ya da yönetici ofisi için Dev Premium Orkide Aranjmanı doğru seçim. Uzun formlu beyaz Phalaenopsis dalları, doğal yosun ve özel tasarım seramik vazodan oluşuyor; renk kalabalığı yok, her dekora oturuyor.
Sanat objesi gibi duracak, konuşulacak bir parça istiyorsanız Mavi Büyü Premium Orkide Bahçesi çok dallı galaksi tonlu orkideleri, mavi astilbe detaylarını ve ışığı yansıtan prizmatik seramik saksısıyla bu işi görüyor.
Bir açılış ya da büyük bir kutlama için hacim gerekiyorsa, yazının başında andığım 12 dallı Opéra Bloom girişte ya da lobide karşılayan parça olarak tasarlandı. Daha yatay, geniş bir kompozisyon arayanlar için sedef tonlu antoryumlar ve kuru botaniklerle hazırlanan Pearl Éclat Premium Orkide Bahçesi de iyi bir alternatif. Tüm tasarımları orkide koleksiyonumuzda görebilirsiniz.
Bir sevdiğinize orkide göndermek isterseniz saat 15:00'e kadar verilen siparişler aynı gün teslim ediliyor ve şehir merkezine yakın adreslere teslimat ücretsiz. Mekâna özel bir tasarım düşünüyorsanız bizi arayın; gerisini Amavi'nin İstanbul içi çiçek servisi halletsin.
Kaynaklar
- American Orchid Society, Phalaenopsis Novice Culture Sheet
- Texas A&M AgriLife Extension, Growing Phalaenopsis
- Royal Horticultural Society, Phalaenopsis 'Honeybee' bitki profili
Sıkça Sorulan Sorular
Orkide bahçesi kaç günde bir sulanır?
Kesin bir gün sayısı yerine parmak testine güvenin. Her bitkinin dibinde yosunun altına parmağınızı sokun; kuruysa az miktarda su verin, nemliyse bekleyin. Kabuk ortamındaki orkideler için haftada bir sulama genel bir ölçüdür, ancak yosunla kaplı ve dibi kapalı tasarım kaplarda nem daha uzun kalır, bu yüzden aralık genellikle daha uzundur.
Orkideyi buz küpüyle sulamak doğru mu?
Önermiyoruz. Amerikan Orkide Derneği sulamada ılık su kullanılmasını öneriyor. Tasarım aranjmanlarda oda sıcaklığındaki suyu küçük bir bardakla her bitkinin dibine ayrı ayrı vermek hem kökleri eşit ıslatır hem de yosunu ve eşlik eden dokuları korur.
Orkide aranjmanındaki kuru ve şoklanmış çiçeklere ne olacak?
Kuru ve şoklanmış botanikler sulama gerektirmez ve neme karşı hassastır. Sularken bu parçalara su değdirmeyin, aranjmanı banyo gibi nemli alanlara koymayın. Orkideler çiçeğini döktükten sonra bile bu dokular tasarımın formunu korumaya devam eder.
Orkidenin hava kökleri kesilir mi?
Hayır. Hava kökleri orkidenin doğal yapısının parçasıdır ve Kraliyet Bahçecilik Derneği bu köklerin saksının dışında serbestçe kalmasına izin verilmesini öneriyor. Yalnızca kahverengileşmiş ve yumuşamış çürük kökleri temiz bir makasla alabilirsiniz.
Çiçekleri biten orkide bahçesindeki bitkileri ayırabilir miyim?
Evet. Çiçeklenme bittikten sonra, ilkbahar sonu ya da yaz aylarında bitkileri tek tek orkide kabuğu dolu kendi saksılarına alabilirsiniz. Saksı değişimi genellikle bir ila üç yılda bir yapılır. Çiçekli bir tasarımı dağıtmayın.
